TÜRKİYE+TARİHİ

  **Anadolu'ya İlk Türk Akınları ** media type="googlemap" key="http://maps.google.com/?ie=UTF8&ll=41.267098,31.43446&spn=0.067998,0.128918&z=13&output=embed" width="425" height="350" Türk tarihinde Anadolu'ya yönelik ilk akınlar 4. yy.da Hunlar ve 6. yy.da Sabirler döneminde yapılmıştır. Anadolu'ya yapılan bu ilk akınlar Anadolu'ya yerleşme amaçlı değildir. Anadolu'ya yurt edinme amacıyla ilk akınlar Büyük Selçuk*lular döneminde başlamıştır. Çağrı Bey komutasındaki Türkler 1015 - 1021 yıllarında Anadolu'ya keşif amacıyla akınlar düzenlediler. Bu keşif akınları, Anadolu'nun Türkler için uygun bir yurt olacağı sonucuna ulaştırdı. Bu gelişme*lerden sonra Türklerin Anadolu'ya yaptığı akınlar hız kazan*dı.

Karahanlı ve Gazneli devletlerinin baskısı altında kalan Selçuklular, Türklere yurt bulmak amacıyla Anadolu'ya yönelmiştir. Çağrı Bey döneminde keşif ve tanıma amaçlı düzenlenen akınlar sıklaşmış, 1048 Pasinler ve 1071 Ma*lazgirt Savaşlarından sonra Anadolu'daki Bizans etkinliği kırılmıştır.

Pasinler Savaşı (1048)

Bu dönemde Anadolu'daki en büyük siyasi güç Bizans İmparatorluğuydu. Bizans, Türklerin Anadolu'daki akınların*dan rahatsızlık duymaktaydı. Türklerin doğu Anadolu'daki faaliyetlerine son vermek istiyordu. Türkler ile Bizans ara*sındaki ilk büyük savaş Pasinler Ovası'nda yapıldı. Savaşı Selçuklular kazandı.

Pasinler Savaşı Türklerin Bizans'la yaptığı ilk savaş ve kazandığı ilk zaferdir.

Malazgirt Savaşı (26 Ağustos 1071)

Türklerin Anadolu'ya akınlarının hızlanarak devam etmesi Bizans İmparatorluğu'nu endişelendirmekteydi. Bizans imparatoru Romen Diyojen Türklerin Anadolu'daki varlığına son vermek ve tüm İslam ülkelerini istila etmek amacıyla büyük bir ordu hazırlayarak sefere çıktı. Bu sırada Fatımiler üzerine sefere çıkan Sultan Alparslan Romen Diyojen'in güçlü bir orduyla sefere çıktığını duyunca Anadolu'ya dön*dü. Türk tarihindeki en önemli savaşlardan biri olan Malaz*girt Savaşı 26 Ağustos 1071'de yapıldı. Üstün Bizans ordusu karşısında büyük bir zafer kazanıldı.

Önemi:


 * Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı.


 * Anadolu'da Selçukluların önündeki en büyük engel olan Bizans tehlikesi ortadan kalktı.


 * Anadolu'da ilk Türk devletleri kuruldu.


 * Kazanılan zafer Türklerin İslam dünyasındaki prestijleri*ni arttırdı.


 * Türk kültürü Anadolu'ya taşındı.


 * Anadolu'da beylikler kurulmuştur.

Not: Alparslan komutanlarına emir vererek Anadolu'yu fethetme*lerini istemiştir. Ayrıca komutanların fethettiği topraklar kendilerine ikta olarak verilmiştir. Bu durum Anadolu fethini hızlandırmakla beraber Selçuklu merkezi otoritesinin bo*zulmasına ve Anadolu'da birçok beyliğin kurulmasına sebep olmuştur.

Selçukluların Anadolu'yu yurt edinmelerinde,

- Karahanlı ve Gazneli baskıları nedeniyle yeni vatanlar aramaya başlamaları

- Anadolu'nun Türklerin yaşayışına uygun özelliklere sahip olması

- Anadolu'nun fethinin gaza yapma ve ganimet alma anlayışına uygun olması

- Anadolu nüfusunun az olması ve burada yaşayan halkın Bizans yönetiminden memnun olmaması

- Anadolu'da Türklere direnç gösterecek bir gücün kal*maması gibi nedenler etkili olmuştur.

media type="youtube" key="oJ16CgBHsDw" height="349" width="425"

1 - Türkler neden Orta Asya'dan ayrıldılar? Proto-Moğollardan Kıtayların 924 yılında Orhun havalisine hakim olmalarıyla birlikte bu bölgedeki Türk boyları batıya göçmeye başladı. Türk boyları birbirlerini sıkıştırarak batıya doğru ilerlediler. 1027 yılına gelindiğinde, artan Kıtay baskısı sonucu Türklerin batıya göçü büyük bir sel halini almıştı. Kay ve Kıpçak baskısı ile Oğuzlar yurtlarından ayrıldılar. Şamanı Peçenek ve Oğuzlar Doğu ve Orta Avrupa'ya, Balkanlar'a, Müslüman Oğuzlar ise Mâverâünnehr'e, Horasan'a ve diğer İslâm ülkelerine göçtüler. Oğuzlar 1040 yılında Dandakan'da Selçukluların idaresinde Gaznelileri yenip kendi devletlerini kurdular. Ancak Orta Asya'dan on binlerce Türk, Moğol kabilelerinin baskısıyla batıya göçe devam ediyordu. Mâverâünnehr bölgesi onları barındırmaya yetmedi ve yeni yurt aramaya başladılar.

2 – Niçin Anadolu'ya geldiler?  Büyük Selçuklu devleti kurulmadan önce Oğuzlardan kopan bir kısım boylar Azerbaycan, Güneydoğu Anadolu ve Irak'a gitmişlerdi. Göktaş, Buka, Mansur ve Anasıoğlu idaresi altındaki Türkmenler, Cizre ve Diyarbakır havalisiyle Musul'u ele geçirmişlerse de, uzun süre buralarda hakim olamayıp Azerbaycan'a geri dönmek zorunda kalmışlardır. Kendilerine yurt, hayvanlarına da otlak arayan Türkmen kitleleri, Büyük Selçuklu topraklarına gelmeye devam ediyordu. Selçuklular bunları kargaşa çıkarmalarını ve otlak sıkıntısına meydan vermelerini önlemek için Anadolu'ya yönelttiler. Büyük Selçuklu hükümdarı Tuğrul Bey'in üvey kardeşi İbrahim Yinal büyük bir Türkmen kitlesini 1048 yılında Anadolu'ya gönderdi. Türkler, Suriye ve Irak'a da gidip yerleşmişlerse de, bu ülkelerin çok iç taraflarına gitmemişlerdir. Bölgenin iklimi ve otlak durumunun, hayvanları için uygun olmaması bu bölgelerde Türklerin fazla yayılmasına engel olmuştur. C. Cahen, Türklerin Mezopotamya ve Suriye'de gerçek bir yerleşim göstermeyip askeri hakim sınıf olarak kalmalarının nedenini, bu bölgede Bedevi ve Kürt çobanların bulunması ve Türk develerinin sıcak iklime uyum gösterememesi olarak izah eder. Anadolu ise iklimi ve geniş odaklarıyla Türklerin yaşantısına uygundu. Anadolu'nun nüfus açısından yoğunluğa sahip olmaması ve Türklere direnecek askeri organizasyonunun bulunmaması da Türkmenlerin gelmesi için teşvik edici unsurlar olmuştur.

3 –Türkler Anadolu'ya ilk ne zaman geldiler?

Türklerin Anadolu'ya gelişini MÖ 3000-2000 yıllarına kadar çıkaranlar varsa da, bu iddialar tarihçiler arasında genel kabul görmüş fikirler değildir. Anadolu'ya ilk Türk girişi IV. yüzyılın sonlarına doğru Batı Hunları (Avrupa Hunları) tarafından gerçekleştirilmiştir. Hunlar bir taraftan Balkanlar üzerinden Trakya'ya yürürlerken diğer taraftan Batı Hunlarının doğu bölümü de Kafkas dağlarını aşıp Anadolu'ya girmişti. Kursık ve Barsık isimli iki komutan idaresindeki Hun atlıları Erzurum üzerinden Malatya'ya ulaştılar. Çukurova'ya İndiler, Urfa ve Antakya'yı kuşattılarsa da alamadılar. Kudüs'e kadar inen Hunlar, burada fazla kalmadılar ve 396 yılında tekrar Kafkaslar'a döndüler. İki yıl sonra tekrar Anadolu içlerine girmişlerse de, bu bölgede yerleşmeye dönük bir teşebbüsleri olmamıştır. Hunlardan sonra Anadolu'ya Türklerin ikinci gelişi Sabarlar Tarafından gerçekleştirildi. İdil, Don ve Kuban ırmakları arasındaki bölgede bir devlet kurmuş olan Sabar Türkleri VI. yüzyılda Kafkaslar'ın güneyine kadar olan toprakları ele geçirdiler. Daha sonra Kayseri, Konya, Ankara taraflarına şiddetli akınlar yapmışlardır.

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: red; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">4 - Anadolu'ya yalnızca göçebe Türkler mi geldi?

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">Anadolu'ya gelen Türklerin büyük bir kısmı göçebedir. Ancak göçebe Türklerin yanı sıra önemli sayılabilecek miktarda yarı yerleşik ve tam yerleşik yaşayışta bulunan Türkler de gelmiştir. Divan-ı Lugat-ı Türk'teki yerleşik hayatla ilgili kelimeler ile Türkiye Türkçesindekiler karşılaştırıldığında, birçoğunun aynı olduğu görülmüştür. Faruk Sümer, göçebe Türkmenlerin haricinde birçok aydın, sanatkâr ve tüccarın da geldiğini belirtir. Anadolu'ya asıl yerleşik nüfus, XIII. yüzyılda Moğol istilası sonucu Türkistan'daki şehirlerin tahrip edilmesi üzerine gelmiştir. Türkmenler Anadolu'ya gelirken çadırlarını, yetiştirdikleri hayvanlarını, göçebe ve şehirli yaşayışa ait kültürlerini, silah, kıyafet ve edebî değerlerini de beraberlerinde getirdiler.

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: red; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">5 - Anadolu ne zaman Türkiye oldu?

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">Türklerin akın akın Anadolu'ya gelmeleri sonucu Avrupa'da burası 'Türkiye' diye anılmaya başlanılmıştır. Faruk Sümer, 1085 tarihinden itibaren Avrupalıların Anadolu'ya Türkiye demeye başladıklarını belirtir. Friedrich Barbarossa'nın haçlı seferinden itibaren Batılı yazarlar Anadolu'dan, Türk hakimiyetine giren hiçbir ülkeye vermedikleri bir adla "Turchia/ Turquie" (Türkiye) diye söz etmeye başlamışlardır. Bu haçlı seferinden yarım yüzyıl sonra Simon de Saint-Quentin bu isimlendirmeyi sistematik hale getirmiştir. Claude Cahen'e göre, Anadolu'da 'Türkleşme' yoğunluğu ne olursa olsun, o zamanki Türkiye'nin sınırları ne kadar belirsiz olursa olsun, çağdaşlarının gözünde Anadolu'nun Türk niteliği ülkenin bütününe damgasını vurmuştur. Avrupalı yazarlar Anadolu'ya 'Türkiye' derken, Müslüman yazarlar, Selçuklular devlet kurduktan sonra dahi, hiçbir siyasal anlamı kalmamasına rağmen 'Rum/Roma' sözünü kullanmaya devam etmişlerdir.

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: red; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">6 – Anadolu Selçuklu devleti ne zaman kuruldu?

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;"><span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 15px; line-height: 115%; text-align: left; text-decoration: none; vertical-align: auto;">Malazgirt savaşından çok kısa bir süre sonra Türkler İstanbul'un yanı başındaki İznık'e kadar olan toprakları ele geçirip Anadolu'daki ilk devletlerini kuruyorlardı. Bu devletin kuruluş tarihi çeşitli tartışmalara neden olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti'nin hangi tarihte kurulduğu konusunda araştırmacılar çeşitli tarihler ileri sürmüşlerdir. M. Altay Köymen, 1073 tarihini gösterir. Ayrıca aynı devletin 1077 ve 1092 tarihlerinde iki defa daha kurulduğu fikrindedir. M. Halil Yinanç 1077, Z. Velidi Togan 1080, J. Laurent ise 1080 yılında kurulduğunu ileri sürmektedirler. Osman Turan ve İbrahim Kafesoğlu'nun Anadolu Selçuklu Devleti'nin kuruluşu olarak gösterdikleri tarih ise 1075'tır. Bu iki tarihçinin 1075 yılını kabul etmelerine dayanak yaptıkları deliller, bu tarihin doğru olduğunu göstermektedir. Süryanî Mihail, Anna Kommena ve Zonaras'ın eserlerindeki kayıtlar 1075 yılında Süleyman Şah'ın bağımsızlığını ilan ederek 'Sultan' ünvanını aldığını göstermektedir. Aynı yıl Bizans'la yapılan antlaşma, bağımsızlığın hukukî belgesini teşkil etmektedir.

[]


 * **DANDANAKAN SAVASI** ||
 * **DANDANAKAN SAVASI** ||

Sultan Mes'ud, Selçukluların artık kendi devleti için ne kadar büyük bir tehlike olduğunu anlamış ve onlar üzerine sefere çıkmıştı. Nihayet Sultan Mes'ud ilk iki savaşta Selçukluları mağlup ettti (1039). Ancak bu Gazneliler için Selçukluları tamamiyle itaat altına alabilecek kesin bir zafer değildi. Bu bakımdan Selçuklulara barış teklif edildi. Selçuklular tarafında da kabul edilen bu teklife göre; Gazneli ordusu Herat'a gidecek, Nesa, Baverd, Fevare şehir ve hududları Selçuklulara teslim edilecek, Selçuklular ele geçirmiş oldukları Nişabur, Serahs ve Merv'i tahliye edeceklerdi. İki tarafın da bu geçici barışı kabul etmelerinin sebebi, dinlenmek ve yeniden savaşa hazırlanmaktı. Selçuklular barış şartlarına uymadıkları gibi, Gazneli topraklarına yeniden akınlara başladılar. Sultan Mes'ud tekrar Selçuklulara karşı harekete geçti. Selçuklular ile Gazneliler arasında devam eden savaşların en büyüğü ve önemlisi Merv civarındaki Dandanakan kalesi yakınında oldu. Selçuklular, Sultan Mes'ud idaresindeki ordu karşısında kesin sonucu alarak Gaznelileri hezimete uğrattılar (24 Mayıs 1040). Dandanakan savaşını kazandıktan sonra Selçuklu Beyleri toplanarak Tuğrul Bey'i "Horasan Emiri" ilan ettiler. Artık Horasan'da tamamen bağımsız bir devlet kuruyorlar ve büyük bir imparatorluk için ilk adımlarını atıyorlardı. Ayrıca devrin adeti gereğince civardaki hükümdarlara zaferlerini bildiren "fetih-nameler" gönderdiler. Selçuklu reisleri aynı ay içinde Merv şehrinde toplanan Kurultay'da bir araya gelerek mühim kararlar aldılar. Bu toplantıda alınan kararlardan birisiyle Abbasi Halifesi Kaim bi-Emrillah'a sadık olduklarını ve Horasan'da adaleti tesis edeceklerini bildirdiler. Bundan sonra Selçuklular hakim oldukları ve ayrıca ilerde ele geçirmeyi tasarladıkları ülkeleri yine eski Türk geleneği gereğince bölüştüler. Bu bölüşmeye göre; Tuğrul Bey "sultan" sıfatı ile Nişabur'u alarak batıya Irak tarafına gidecekti. Çağrı Bey'e "Melik" unvanı ile merkez Merv olmak üzere Ceyhun ile Gazne arasındaki bölge, Musa Yabgu'ya, Büst, Herat ve Sistan havalisi verildi. hanedana mensup şehzadeler de birer bölgenin zabtı ile görevlendirilmişlerdi.Selçuklular bu esas üzerine fetihlere giriştiler ve bu sür'atle gerçekleştirdiler. Çağrı Bey Gaznelilere karşı başarılı savaşlar yaparak, onları Horasan'dan tamamen uzaklaştırdı. Bir Gazneli ordusunu mağlup ederek Belh şehrini ele geçirdi (1040 yılı sonbaharı). Tuğrul Bey ile beraber Harezm'e yürüdüler ve ezeli düşmanları Şah Melik'i mağlup ederek, geçmişte uğradıkları baskının acısını çıkardılar ve Harezm ülkesini Selçuklu Devleti'ne bağladılar (1043). Daha sonra Çağrı Bey oğlu Alp Arslan'ın yardımı ile başarısını sürdürdü ve Karahanlıları mağlup etti.Ele geçirdiği bölgelerde Selçuklu hakimiyetinin tanınması ve buralara Karahanlıların saldırmamaları şartı ile başarılı bir anlaşma yaptı (1050). Çağrı Bey ayrıca Gazneliler sultanı İbrahim ile de Hindikuş dağları arada sınır olmak üzere anlaştı (1059). İki devlet arasındaki bu anlaşma yarım asır kadar devam etmiştir.Selçuklu Devleti'nin kuruluşunda büyük rolü olan Çağrı Bey, yetmiş yaşında Serahs şehrinde öldü (1060). Ailenin en büyüğü Musa Yabgu, Dandanakan savaşından sonra Herat'ı zabtetti (1040). O Sistan bölgesini idaresi altında bulunduruyor ve daha çok Herat'da oturuyordu. Ancak onun hanedanın öteki üyeleri kadar başarılı olmadığı anlaşılıyor. Nitekim 1064 yılında Sultan Alp Arslan'a isyan etti. Neticede Herat kalesinde yakalanarak Alp Arslan'ın yanına götürüldü ve böylece siyasi hayatı sona erdi. || media type="youtube" key="4Wgy4yi2d1Q" height="349" width="425"