Selçuklu+Tarihi


 * SELÇUKLU TARİHİ**

media type="custom" key="9602348"

Anadolu Beyliklerin kurulmasi Fetihten sonra kurulan Anadolu'da ilk Türk devletleri Saltuklular Mengücüklüler Danismendliler Ahlatsahlar Anadolu Selçuklulari Anadolu Selçuklu devletinin kurulusu Süleymansah Süleymansah devrinde Bizans imparatorlugu ve Büyük Selçuklularla iliskileri media type="custom" key="9602454" Süleymansah'in Antakya fethi Süleymansah'in ölümü ve sahsiyeti Süleymansah'in ölümünden sonra Anadolu'da meydana gelen olaylar Kiliç Aslan (1092 - 1107) Sahinsah (1110 - 1116) Izzeddin I. Mesud (1116 - 1155) II. Kiliç Aslan (1155 - 1192) I. Giyaseddin Keyhüsrev (Birinci hükümdarligi, 1192 - 1196) II. Süleymansah (1196 - 1204) I. Giyaseddin'in ikinci hükümdarligi (1205 - 1211) I. Izzeddin Keykâvus (1211 - 1220) I. Alaeddin Keykubat (1220 - 1237) II. Giyaseddin Keyhüsrev (1237 - 1246) II. Izzeddin Keykâvus (1246 - 1262) IV. Rükneddin Kiliç Aslan (1262 - 1266) III. Giyaseddin Keyhüsrev (1266 - 1284) Memlüklü - Selçuklu münâsebetleri Selçuklu devletini çöküse götüren olaylar Anadolu Selçuklu devletinin yikilisi Anadolu Selçuklu'larda Kültür ve Teskilat Alâiye Beyligi Aydinogullari Beyligi Çobanogullari Beyligi Candarogullari Beyligi Dulkadirogullari Beyligi Eretna Beyligi Esrefogullari Beyligi Germiyanogullari Beyligi Hamidogullari Beyligi Inançogullari Beyligi Kadi Burhaneddin Ahmed devleti Karamanogullari Beyligi Karasiogullari Beyligi Menteseogullari Beyligi Mutahhartenogullari Beyligi Pervaneogullari Beyligi Ramazanogullari Beyligi Saruhanogullari Beyligi Taceddinogullari Beyligi Anadolu beyliklerinde Teskilat ve Kültür Akkoyunlular Karakoyunlular **Büyük Selçuklu Devleti ** (__[|Arapça] __: **السلاجقة ** al-Salācike, __[|Farsça] __: **سلجوقيان ** Salcūkiyān), __[|Selçukluların] __ kurduğu ilk devlettir. Göçmen Türklerde bozkırdaki ırmakları geçiş büyük önem arzediyordu. Oğuzname'de salı keşfeden kişi boyun önemli bir atası sayılmaktadır. Hanedanın atası olan __[|Selçuk Bey] __ tarafından temeli atılan bu devlet __[|Bağdat] __'ı kendine başkent yaparak __[|Abbasi] __ halifesinin koruyucusu konumuna erişti. __[|1092] __ yılında Selçuklu hükümdarı __[|Melikşah] __'ın ölümünden sonra bölünmeye uğradı. Selçuklular tarafından kurulan diğer devletler __[|Kirman Selçuklu Devleti] __, __[|Irak Selçuklu Devleti] __, __[|Suriye Selçuklu Devleti] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Anadolu Selçuklu Devleti] __'dir. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1040] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1157] __ yılları arasında hüküm süren Büyük Selçuklular, en güçlü oldukları dönemde __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Harezm] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Horasan] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İran] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Irak] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Suriye] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Arap Yarımadası] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Anadolu] __'nun büyük kısmına egemen olmuş bir __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Türk] __ devletidir. Kapladıkları alan doğuda __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Balkaş] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Issık] __ Gölleri, Tarım Havzası; batıda __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Ege] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Akdeniz] __ sahilleri, kuzeyde __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Aral Gölü] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hazar Denizi] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kafkasya] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Karadeniz] __; güneyde __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Arabistan] __ dahil __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Umman Denizi] __'ne kadar ulaşıyordu

==<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Kuruluş <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] == <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kınık] __ boyu __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Orta Asya] __'daki Oğuz boylarından biriydi. Selçuk Bey __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hazar İmparatorluğunda] __ subaşı(ordu komutanı) görevindeydi. Selçuk Bey giriştiği taht mücadelesini kaybedince 10. yüzyılın ikinci yarısında ailesi ve ordusu ile birlikte __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İran] __ yönüne göç ettiler. Bu göçebe topluluk __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Karahanlılara] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Samanîlere] __ savaşlarda asker vererek karşılığında geniş otlaklar elde etti. Burada müslümanlığı benimsedikten sonra Samanîler Devletinin yönetiminde söz sahibi oldu. Samanîler Devleti yıkılınca Selçuk Bey, Müslüman halkıyla birlikte Horasan bölgesine yerleşti. Selçuk Bey'in __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1009] __'da ölümünden sonra daha da güneye indiler. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Selçuk Bey'in oğlu __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Arslan Bey] __'in yönetiminde, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Karahanlıları] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Gaznelileri] __ endişelendirecek kadar güçlendiler. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Arslan Bey] __'in Gaznelilerce tutuklanması ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1032] __'de ölmesinden sonra, Selçuk Bey'in torunları __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Tuğrul Bey] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Çağrı Bey] __ bağımsızlıklarını elde etmeye giriştiler. Selçukluların teşkilatlı devlet düzenine girmesi bu döneminde oldu. Devletin ilk yöneticisi __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Tuğrul Bey] __'di. Selçuklular __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1035] __'te büyük bir Gazneli ordusunu yenerek Horasan içlerine doğru ilerlediler. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1037] __'de de, bugünkü __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Türkmenistan] __’da yer alan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Merv] __ kentini ele geçirdiler. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1038] __'de Gaznelileri ikinci kez yendiler ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Nişabur] __ kentine girerek bağımsızlıklarını ilan ettiler. Tuğrul Bey sultan sanıyla hükümdar ilan edildi ve Büyük Selçuklu Devleti de böylece kurulmuş oldu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Gazneli I. Mesut] __, Büyük Selçuklu Devleti’ni ortadan kaldırmak amacıyla güçlü bir orduyla Selçuklu topraklarına girdi. Gazneli ve Büyük Selçuklu orduları, Merv yakınlarında Dandanakan denen yerde karşılaştılar. Mayıs __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1040] __’ta yapılan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Dandanakan Savaşı] __'nda, Büyük Selçuklular Gazneli ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu savaştan sonra Büyük Selçuklu Devleti’nin Harzem ve Horasan'da varlığı kesinlik kazandı. Tuğrul Bey, bu savaşın ardından giriştiği fetihlerle bütün __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İran] __'ı denetimi altına aldı. 1041'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kirman] __, 1042'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Harzemşahlar] __ ve Kakuveyhîler, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Cürcan] __'da Ziyarîler ve Misafirîler, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hamedan] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İsfahan] __ şehirleri, 1051'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Şiraz] __'daki Kalicarîler, 1052'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Umman] __, 1054'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Tebriz] __'deki Revadîler, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Diyarbakır] __'daki Mervanîler, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hille] __'deki Mezyedîler, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Musul] __'daki Ukaylîler, 1056'da __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Huzistan] __'daki Hezâresbîler ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Büveyhoğulları] __'nın toprakları Büyük Selçuklu Devleti'ne katıldı. Devletin sınırları, batıda __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bizans] __, güneybatıda __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Abbasiler] __, kuzeybatıda __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Gürcistan] __ topraklarına dayandı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|18 Eylül] __ __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1048] __'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Erzurum] __ yakınlarındaki Pasinler Ovası'nda birleşik __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bizans] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Gürcü] __ ordusuyla yaptığı __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Pasinler Savaşı] __'nı kazanan Büyük Selçuklular, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Doğu Anadolu] __ içlerine akınlar düzenlemeye başladılar. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İslam] __ dünyasının dinsel önderi konumundaki __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Abbasiler] __, bu dönemde __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bağdat] __'ı elinde tutan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Büveyhilerin] __ siyasal baskısı altındaydı. Tuğrul Bey, Halife Kâim'in çağrısı üzerine 15 Aralık __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1055] __'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bağdat] __'a girdi ve Büveyhileri halifeliğin merkezinden çıkardı. Bu olayın ardından Büyük Selçukluların İslam dünyasındaki itibarı arttı. ===<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Alparslan <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] === <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Tuğrul Bey __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1063] __ yılında ölünce kardeşi __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Çağrı Bey] __'in oğlu __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Alparslan] __ tahta geçti. Alparslan Büyük Selçuklu topraklarını daha da genişletti. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1071] __'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Malazgirt Savaşı] __'nda Bizans İmparatoru __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Romen Diyojen] __'i yenerek tutsak aldı. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Malazgirt zaferinin] __ asıl önemi, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Anadolu] __'yu Türklere açmış olmasından gelir. Anadolu içlerine akınlarını sürdüren Büyük Selçuklu komutanları yeni topraklar ele geçirdiler ve bağımsız yeni devletler kurdular. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Alparslan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1072] __'de ölünce Büyük Selçuklu Devleti’nin başına oğlu __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Melikşah] __ geçti. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1072] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1092] __ arasında hüküm süren Melikşah dönemi, Büyük Selçuklu Devleti’nin en parlak dönemi oldu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Süleyman Şah] __ komutasında Anadolu'yu fetheden Türk ordusu 1077'de tarihi Hıristiyan şehirlerinden __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İznik] __'i alarak Marmara Denizi, 1081'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İzmir] __'in fethiyle Ege, 1084'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Sinop] __'u fethiyle Karadeniz kıyılarına ulaştı. Ocak 1085'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Antakya] __ ve 28 Şubat 1087'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Urfa] __ ele geçirildi. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Diğer bölgelerde de seri fetihler devam etti. 1071'de Selçuklu komutanı __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Atsız Bey] __ __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Suriye] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Lübnan] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kudüs] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Filistin] __'i fethetti. Ekim 1074'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Akka] __'yı, 10 Haziran 1076'da bölgenin merkezi __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Şam] __'ı Türk topraklarına kattı. 1076'da __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kahire] __'yı başarısız kuşatma girişiminde bulundu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Artuk Bey] __ ise Ocak 1077'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Lahsa] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Katif] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kuveyt] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bahreyn] __'i aldı. Haziran 1087'de Lübnan'da Sayda zaptedildi. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">1070-1072 arasında geçici olarak Selçukluların eline geçen __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hicaz] __ 1080'den sonra kalıcı olarak Türk topraklarına katıldı ve Kızıldeniz'e çıkıldı. 1092'de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Yemen] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Aden] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Lahec] __'in fethiyle Hint Okyanusu'na ulaşıldı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Doğuda ise 1074'te __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Semerkant] __ fethedilerek __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Batı Karahanlı Devleti] __, 1089'da __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kaşgar] __ fethedilerek __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Doğu Karahanlı Devleti] __ Selçuklu tâbiyetine alındı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Selçukluların saldırılarına maruz kalan Bizans İmparatorluğu özellikle __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Komnenos Hanedanını] __ hüküm sürdüğü 1081-1185 yılları arasında Malazgirt Savaşı'nın yarattığı bozgun durumunu durdurmuş ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Komnenos Restorasyonu] __ diye adlandırılan dönemde Selçuklu yayılması engellenmiş ve geriletilmiştir. Bunda Anadolu'da Haçlı Seferlerinin yarattığı yeni güç dengesi ve özellikle __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|II. Yannis Komnenos] __'nun başarılı diplomasisinin de büyük payı vardır. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Melikşah Büyük Selçuklu Devletinin en parlak döneminin yaşandığı zamandır. Bu önemli devlet adamının 37 yaşındayken __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1092] __ yılında bir saray entrikası neticesinde öldürülmesi Ortadoğu tarihinin yazgısını değiştirebilecek nitelikte bir olaydır. Nitekim dört yıl sonra Andolu ve Suriye üzerinden Kudüs'e yönlenen __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|I. Haçlı Seferi] __ karşısında derli toplu bir güç bulamadığından başarıya ulaşmı ve iki yüzyıl sürecek Müslüman-Haçlı mücadelesi başlamıştır.

===<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Gerileme ve Dağılma Dönemi <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] === <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Melikşah'tan sonra sırasıyla başa geçen __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|I. Mahmud] __ (__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1092] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1094] __), __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Berkyaruk] __ (1094-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1105] __), __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Müizzeddin Melikşah] __ (__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1105] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1105] __) ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Mehmed Tapar] __ (__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1105] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1118] __) dönemlerinde Büyük Selçuklu Devleti gücünü ve eyaletlerdeki merkezi denetimini giderek yitirdi. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1118] __'de tahta çıkan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Ahmed Sencer] __’in ülke topraklarını yeniden birleştirme çabası da başarılı olduysa da devlet hiçbir zaman Melikşah dönemindeki sınırlarına ve otoritesine kavuşamadı. 1128 yılında Doğudaki Doğu ve Batı __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Karahanlı] __ Devletlerine boyun eğdiren __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Karahitaylar] __ Selçuklu Devleti ile komşu oldu ve baskı yaratmaya başladı. 1141 yılında Karahitay ve Selçuklu orduları arasındaki __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Katvan Savaşı] __'nda yenilgiye uğrayan Selçuklu Devleti hızlı bir dağılma sürecine girdi. Karahitayların devletin en verimli toprakları olan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Maveraünnehir] __'i işgal etmeleri Selçuklu Devleti'nin ekonomisini ve ordusunu iyice sıkıntıya soktu. Sultan Sencer, giderek artan ekonomik buhran nedeniyle ayaklanan göçebe Oğuzlara __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1153] __'te tutsak düştü. İki yıl sonra kaçarak kurtulduysa da ülkede iktidarını yeniden sağlayamadan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1157] __’de öldü. Büyük Selçuklu Devleti böylece sona erdi. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Hanedan üyeleri yönettikleri bölgelerde bağımsız davranmaya başladılar. Daha önce bağımsızlıklarını ilan etmiş olan Selçuklu hanedanın kurduğu devletlerden yalnızca __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Anadolu Selçuklu Devleti] __, yüz yılı aşkın bir süre daha ayakta kalabildi. Ayrıca devletin gerilemesinin sebepleri arasında __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Haçlı seferleri] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Fatimiler] __ ile olan çatışmalar, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hasan Sabbah] __'ın Batinilik propogandaları ve Oğuz boylarının ayaklanmaları sayılabilir. Bunun sonucunda ise __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Abbasi] __ padişahları Selçuklu egemenliğinden kurtulmak için bir takım çalışmalar yürütmüştür. Bunlar Selçuklu Devleti'nin yıkılmasına neden olan etkenler ve nedenlerdir. Özet olarak Selçuklu Devletinin yıkılma nedenleri olarak aşağıdaki nedenler sayılabilir: ==<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Devlet Yapısı <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] == <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklu Devleti’nin örgütlenme biçimi, kendisinden önceki İslam devletlerine benziyordu. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Hint] __-__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|İran] __ devlet anlayışını yansıtan bu örgütlenmede, eski Türk devlet geleneğinin de belirgin etkisi vardı. Eski Türk devlet geleneğinde olduğu gibi, Büyük Selçuklu Devleti’nde de ülke toprakları hanedanın ortak malı sayılıyordu. Bundan dolayı Büyük Selçuklu toprakları eyaletlere bölünmüştü. Eyaletlerin yönetimi de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Melik] __ olarak adlandırılan hanedanın erkek üyelerine bırakılmıştı. Tuğrul Bey'den önce boy başkanına Oğuz geleneğine göre __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Yabgu] __ deniyordu. İslam dininin benimsenmesinden sonra, hükümdarlar İslam devletlerindeki geleneğe uyarak "__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|sultan] __" ünvanı ile anıldılar. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Suriye Selçukluları] __ ile __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Kirman Selçukluları] __’na __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Irak Selçukluları] __ da katıldı. Büyük Selçuklu topraklarına göçen yeni Oğuz boyları da iç düzeni büyük ölçüde sarstılar. Bu karışıklık döneminde __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Harzemşahlar] __, Büyük Selçuklu toprakların büyük bölümünü ele geçirdiler. Bir süre daha direnen Kirman Selçukluları 1175’te, Irak Selçukluları da 1194’te yıkıldı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Başkentte oturan sultan, devletin mutlak egemeniydi. Bütün atamalar ve toprak dağıtımı sultanın buyruğuyla yapılıyordu. Ayrıca sultan yüksek yargı kurullarına da başkanlık ediyordu. Hükümdarların "danışman"ı konumundaki kişiler yönetimde önemli rol oynuyorlardı. Alp Arslan döneminde bu göreve getirilen __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Nizamülmülk] __, İslam geleneği uyarınca __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|vezir] __ unvanı aldı ve devlet yönetiminde köklü değişiklikler yaptı. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Nizamülmülk] __, devlet yönetimine ilişkin anlayışını __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Siyasetname] __ adlı kitabında da anlatmıştır. Büyük Selçuklu Devleti’nde devlet işleri "Divan-ı Âlâ" adı verilen bir kurulda görüşülür ve karara bağlanırdı. Ayrıca maliye, askerlik ve adalet işleriyle uğraşan başka __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|divanlar] __ da vardı. Meliklerin yönetimindeki eyaletlerde de büyük ölçüde merkezdeki örgütlenme örnek alınmıştı. ==<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 24px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Toprak Yönetimi ve Ordu <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] == <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;"> <span style="background-color: transparent; color: #0000ee; display: block; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"> <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklu Devleti'nin batı sınırları <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklu ülkesinde tarım yapılan topraklar __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|ikta] __ denen bölümlere ayrılmıştı ve iktalar hizmet karşılığında belirli süre için ileri gelenlere veriliyordu. Bu usulle verilen topraklar __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|has] __, ikta ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|haraci] __ olarak üçe ayrılıyordu. Has toprakların geliri doğrudan sultan ailesine veriliyordu. İkta sahipleri ise, toprakları işleme karşılığında belli sayıda asker besliyor ve savaş zamanlarında orduya katılıyorlardı. Haraci olarak adlandırılan toprakların geliri de doğrudan devlet hazinesine aktarılıyordu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Alp Arslan dönemine kadar beylere bağlı göçebe Türkmenlerden oluşan ordu Nizamülmülk tarafından yeniden yapılandırıldı. Nizamülmülk, aylıklı askerlerden oluşan sürekli bir ordu kurdu. Bu aylıklı askerlere "gulam" deniyordu ve bunlar temel olarak başkentte iktidarı korumakla görevliydi. Savaş sırasında asıl ordu ise ikta sahiplerinin yönetimindeki atlı askerlerden oluşurdu. Ayrıca bağlı devletler de savaş zamanlarında sultanın ordusuna asker gönderiyorlardı. Melikşah döneminde orduda 50 bin kadar atlı asker olduğu bilinmektedir.Kısa bir not Türkler yani Selçuklular orduyla iç içe bir toplum oldukları için onlara 'ordu millet'denirdi. ===<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Toplumsal ve Ekonomik Yaşam <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] === <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklu Devleti'ndeki Oğuz boyları ve başka bazı topluluklar göçebeydiler. Oğuz boylarının başında bir __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|bey] __ bulunuyordu. Bu göçebe topluluklar geçimlerini hayvancılıkla sağlıyorlardı ve otlak bulmak için de mevsimlere göre yer değiştiriyorlardı. Devlet göçebe topluluklardan otlak vergisi alıyordu. Yerleşik nüfus ise çiftçilik, zanaatçılık ve ticaretle uğraşıyordu. Kentlerdeki tüccar ve esnaf, işkollarına göre loncalar biçiminde örgütlenmişti. Merkezi devlette görevli memurlar ile sürekli ordudaki askerler maaş alıyorlardı. ===<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;"><span class="mw-headline" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 18px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Eğitim, Bilim ve Sanat <span class="editsection" style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 9px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">[__<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 9px; vertical-align: baseline;">[|değiştir] __] === <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklular, kendilerinden önce var olan __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|medreselerde] __ öğretimi sürdürdüler, ama bununla yetinmediler. Vezir Nizamülmülk’ün öncülüğünde ve onun adını taşıyan yeni medreseler kurdular. Nizamiye medreselerinin ilki __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|1067] __’de __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Bağdat] __'ta açıldı. Daha sonra __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Isfahan] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Rey] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Merv] __(selçukluların başkenti), __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Belh] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Herat] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Basra] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Musul] __ gibi kentlerde yeni Nizamiye medreseleri kuruldu. Medrese sisteminde programlı ve belli bir yönteme dayanan eğitim ilk kez bu medreselerde verildi. Medreselerde din konularının yanı sıra matematik, felsefe, dil ve edebiyat gibi dersler de okutuluyordu ve medreselerde zengin kitaplıklar vardı. Medreselerin dışında da ülkenin çeşitli yerlerinde kurulmuş kitaplıklar bulunuyordu. Melikşah döneminde önce Isfahan'da, sonra Bağdat'ta birer gözlemevi kuruldu. Büyük Selçuklular Arapça'yı din ve bilim dili, Farsça'yı edebiyat ve devlet dili, Türkçe'yi ise saray ve orduda günlük konuşma dili olarak kullanıyorlardı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklular, var olan kentleri bayındır hale getirirken yeni kentler de kurdular. Ülkenin pek çok yerinde yeni kurumlar ve yapılar inşa ettiler. Bunlar __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|cami] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|medrese] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|kervansaray] __, hastane, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|köprü] __, çeşme, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|imaret] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|han] __, hamam, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|türbe] __ ve __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|kümbet] __ gibi yapılardı. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklular, ince ve uzun minarelerle cami mimarisine yeni bir anlayış getirdiler. __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Isfahan] __'daki __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|Mescid-i Cuma] __ bu anlayışla yapılmış en eski örnektir. Büyük Selçuklu anıtmezarları olan kümbetler de yaygın mimari yapılardır. Kümbetler içten kubbe, dıştan ise piramit ya da konik bir çatıyla örtülüyordu. Dört köşeli, çok köşeli ya da yuvarlak formdaki Büyük Selçuklu kümbetleri genellikle iki katlı olarak yapılıyordu.Bu kümbetlerin alt kat mezar, üst kat ise mescit olarak kullanılıyordu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Büyük Selçuklu sanatında __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|hat] __ (yazı), __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|minyatür] __, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|ahşap] __ ve taş oymacılığı, __<span style="background-color: transparent; color: #0000ee; font-family: serif; font-size: 16px; vertical-align: baseline;">[|çinicilik] __, maden işleme, cilt ve çeşitli süsleme sanatları da gelişmişti.
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Merkezi otoritenin zayıflaması
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Taht kavgaları
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Oğuz isyanları
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">1 haçlı seferleri (1096)
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">2 haçlı seferi (1147)
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">3.haçlı seferi (1189)
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">4.haçlı seferi (1204)
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Atabeylerin bağımsız hareket etmesi
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Abbasi halifeliğini korumak için büyük mücadelelere girmeleri
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Fatimiler ve Şiilerin yıpratmaları
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Şehzade ayaklanmaları
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Karahitayların istilası
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Batınilik hareketleri
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Ülke topraklarının hanedan üyelerinin ortak malı sayılması
 * <span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: serif; font-size: 16px; text-decoration: none; vertical-align: baseline;">Kötü yönetim

media type="youtube" key="AFsgdKqzvmU" height="349" width="425"

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: center; text-decoration: none;">**<span style="background-color: transparent; color: #000000; font-family: Belfast; font-size: 6px; text-align: center; text-decoration: none;">ANADOLU SELÇUKLU DEVLETI'NIN KURULUSU ** <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">Anadolu (Türkiye) Selçuklulari 1075-1308 tarihleri arasinda Anadolu'da hüküm süren müslüman bir Türk devletidir. Devletin kurucusu olarak kabul edilen Süleyman Sah Selçuk'un büyük oglu Arslan Yabgu'nunn torunudur. Bu münasebetle biraz gerilere giderek Arslan Yabgu'dan bahsetmek istiyoruz. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">Bazi eserlerde kendisinden Isrâil olarak bahsedilmekle beraber daha çok Türkçe adi Arslan Yabgu ile meshur olan bu Selçuklu beyi ilk defa Karahanlilarla Sâmânîler arasindaki mücadelede dikkatleri üzerine çekti. Karahanli Harun b. Ilig Han Samanî topraklarinin bir kismini isgal edince Samanî hükümdari Selçuk'tan yardim istedi. O da oglu Arslan kumandasindaki bir orduyu Samanîlere yardima gönderdi. Arslan'in yardimi ile Karahanlilari maglûp eden Sâmânîler isttila edilen topraklarini geri aldilar. Bu münasebetle Buhara-Semerkant arasindaki Nur kasabasi Selçuklulara yurt olarak verildi. Karahanlilar ile Sâmânîler gibi birbirleri ile mücadele halinde olan iki devlet arasinda kalan Selçuklular mahirane siyasetleri ile bu bölgede varliklarini sürdürmeyi basardilar. Karahanli Nasr ILig Han'in Buhara'yi zapt ederek (Ekim 999) Samanî hükümdari Abdülmelik ve hanedan azalarini Özkent'e sürmesi ile Sâmânîler devleti fiilen sona ermis oluyordu. Bu hadise Arslan Yabgu ve ona bagli Türkmenlerin nüfuz ve itibarini daha da arttirdi. Karahanlilarin elinden kaçmaya muvaffak olan Sâmânî sehzadesi Ebû Ibrahim el-Muntasir Karahanlilar'a karsi yine Arslan Yabgu'nun yardimini istemek zorunda kaldi ve bu sayede Karahanlilar'i üç defa bozguna ugratti. Babasi Selçuk'un 1009'a dogru Cend'de ölmesi üzerine Arslan "Yabgu" ünvani ile ailenin basina geçti. Karahanli hükümdari Ilig Han Nasr'in 1012 yilinda ölümü üzerine ayni aileye mensub olan Ali Tegin Arslan Yabgu'nun destegi ile Buhara'ya hakim oldu. Bu sayede dikkatleri üzerine çeken Arslan Yabgu giderek kuvvet kazaninca Karahanli hükümdari Yusuf Kadir Han ile Gazneli Sultan Mahmud 1025 yilinda "bütün Iran ve Turan meselelerini" görüstükleri meshur Maverâünnehir mülakatinda Arslan Yabgu idaresindeki Selçuklulara karsi gerekli tedbirleri almaya ve onlari Türkistan ve Maverâünnehir'den uzaklastirip Horasan'a sürmeyi kararlastirdilar. Arslan Yabgu bu sirada çöllere çekilmisti. Gazneli Mahmud mertligi, savasçiligi ve yildirim hizi ile avinin üzerine düsmesi gibi meziyetleri sebebi ile herkesin çekindigi Arslan Yabgu'yu yakalamak için hileye basvurdu. Bir ziyafet münasebeti ile Semerkant'a çagirdigi Arslan Yabgu'yu oglu Kutalmis ve bazi arkadaslari ile birlikte tevkif ederek Kâlincar kalesinde hapsetti. Arslan Yabgu'ya bagli çok sayida Türkmeni de öldürdü (1025). Arslan Yabgu'nun hapsedilmesi ile ön plâna geçen Tugrul ve Çagri Beyler Gazneli Mahmud'un ölümü (1030) üzerine yerine geçen oglu Mesud'a haber gönderip kendisine itaat arzettiklerini bildirdiler ve Arslan Yabgu'nun serbest birakilmasini istediler. Sultan Mesud bu teklifi kabul edip Arslan Yabgu'yu Belh'e getirdi ve ona yegenlerine bozgunculuktan vazgeçmelerini söylemesini emretti. Arslan Yabgu da Tugrul ve Çagri beylere haber gönderip Gazneli hükümdari Sultan Mesud'un buyrugunu iletti. Ayrica elçi ile bir "biz" gönderip onu yegenlerine vermesini istedi. Elçi mesaji teblig edip sifre mahiyetindeki "biz"i teslim edince onlar yeniden karisiklik çikarmaya basladilar. Bunun üzerine Sultan Mesud da Arslan Yabgu'yu tekrar hapse atti. Türkmenlerin onu kurtarma tesebbüsleri sonuçsuz kaldi ve Arslan Yabgu 7 yildan beri kaldigi hapishanede 1032 yilinda öldü. Ancak oglu Kutalmis bir firsatini bulup hapishaneden kaçti ve Buhara'ya döndü. Arslan Yabgu'ya bagli Oguzlar (Yabgulular-Yavgiyyân) Yagmur, Kizil, Boga, Göktas ve Anasi-oglu adli beylerin idaresinde faaliyetlerini sürdürmekle beraber Gazneli kuvvetleri karsisinda dagildilar ve büyük sikintilara maruz kaldilar. Fakat bütün bunlara ragmen ümitlerini kaybetmeyip Arslan Yabgu'nun torunu Kutalmisoglu Süleyman Sah'in tarafindan toplanarak Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurulusuna büyük hizmet ettiler. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">Tugrul Bey Kâlincar kalesinden kaçarak Buhara'ya dönen Kutalmis'in Selçuklu Devleti'nin kurulusundan sonra da yaninda toplanan Türkmenlerle çevreyi yagmaladigini görünce sinir bölgelerini ona ikta ederek kâfirlere karsi cihada memur etti. Kutalmis da büyük bir ordu ile Azerbaycan'a dogru ilerlemeye basladi. Iste bu sirada Selçuklularla Bizanslilar arasinda ilk ciddi çatisma vuku buldu. Gence önlerinde cereyan eden bu savasta Gürcü, Ermeni ve Rumlar'dan mütesekkil Bizans ordusu agir bir maglubiyete ugradi (1046). Bu zaferi müteakip Aras nehri boyunca ilerleyen Kutalmis dönüsünde Tugrul Bey'e bölgenin çok zengin ve Rum'larin da kadinlar gibi korkak insanlar oldugunu bu sebeple ülkelerini kolaylikla fethedebilecegini söyledi. Tugrul Bey Kutalmis'i daha sonra Arslan Besâsirî üzerine gönderdi. Ancak maglub olan Kutalmis Bagdat'a Tugrul Bey'in yanina dönmüs ve Abbasi halifesinin Sultan Tugrul Bey'i kabul ettigi merasime katilmistir (1059). Kaynaklarda bu tarihten 1061 yilina kadar onun nerede olduguna dair bir bilgi yoktur. Kutalmis söz konusu tarihte kardesi Resul Tegin ile beraber amcazadeleri Mikâil ogullarina karsi saltanat davasinda bulunarak isyan etti. Tugrul Bey isyani bastirmak üzere harekete geçti. Ancak daha sonra bu görevi veziri Amidü'l-mülk Kündüri'ye verdi. Vezir tarafindan Girdkûh kalesinde muhasara edilen Kutalmis bazi sartlar ileri sürerek baris talebinde bulundu. Buna göre Kutalmis: <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">1. Sultan Tugrul Bey'in canini bagislayacagina dair yemin etmesini, <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">2. Çagri Bey'in oglu Süleyman'in kizi ile evlenmesine müsaade edilmesini, <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">3. Kendisine iyi bir vilayetin ikta edilmesini istiyordu. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">Vilayetin verilmesi ile ilgili sart kabul edilmekle beraber digerleri reddedildi ve müzekereler neticesiz kaldi. Vezir de bir müddet sonra Sultanin ölüm haberini alip Rey'e döndü. <span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; text-align: left; text-decoration: none;">Bu firsattan istifade eden Kutalmis Türkmen obalarina giderek asker topladi ve Rey sehrini kusatti. Kutalmis'in büyük bir tehlike teskil edecegini anlayan vezir Amidü'l-mülk Süleyman'in yerine Alp Arslan'i sultan ilân etti ve üst üste ulaklar gönderip süratle Rey'e gelmesini istedi. Alp Arslan'in öncü kuvvetleri yaklasinca Kutalmis kusatmayi kaldirip Rey'den ayrildi (24-25 Kasim 1063). Yolda Alp Arslan'in Hacib Erdem kumandasindaki kuvvetleri ile karsilasan Kutalmis onlari maglub etti. Bu sebeple Alp Arslan derhal Kutalmis'in üzerine yürüdü. Kutalmis sayica üstün olmasina ragmen yenildi. Büyük ogluyla kardesi Resul Tekin de esir düstü.



KAYNAK media type="custom" key="9602510"

<span style="background-color: transparent; color: #000000; display: block; font-family: Times New Roman; font-size: 16px; line-height: 0px; overflow: hidden; text-align: left; text-decoration: none;">